بهترین بازی‌ها برای آموزش برنامه نویسی به کودکان

یادگیری برنامه‌نویسی را می‌توان از هر سنی به جز نوزادی شروع کرد. هرچه این سن پایین‌تر باشد، شانس علاقه‌مند شدن کودکان به کدنویسی بیشتر است؛ بنابراین اگر قصد آموزش این مهارت را به بچه‌ها دارید، بهتر است هرچه زودتر دست به کار شوید. نخستین قدم در این راه، علاقه‌مند کردن آن‌ها به کدنویسی است. طبیعتاً کودکان علاقه‌ای به شروع این کار با اصول پایه‌ای کدنویسی ندارند و مثال معروف «Hello World» هم گزینه خوبی برای علاقه‌مند کردن آن‌ها به نظر نمی‌رسد. بنابراین آموزش برنامه‌نویسی به کودکان را با چیزی سرگرم‌کننده شروع کنید تا دلیلی برای ادامه دادن داشته باشند.

1. Minecraft

ماینکرفت نیازی به معرفی ندارد و حتی اگر این بازی را تجربه نکرده باشید، نام آن به گوشتان خورده است. این بازی تقریباً با تمام پلتفرم‌های کنونی سازگاری دارد و کودکان هرگز از بازی با آن خسته نخواهند شد. محبوبیت بالای ماین‌کرفت کافی است تا به گزینه‌ای مناسب برای آموزش برنامه‌نویسی به کودکان تبدیل شود. هرچند خود ماین‌کرفت یک بازی است اما ابزاری برای ساخت بازی هم محسوب می‌شود. پس از علاقه‌مند شدن کودکان به این بازی، گزینه تولید گیم هم از چشم آن‌ها دور نمی‌ماند. توسعه بازی‌های جدید در گیمی محبوب به افراد کم‌سن انگیزه خواهد داد و بعید نیست حتی کودکان کم‌سن هم به سرعت توانایی بازی‌سازی را پیدا کنند.

2. CodeCombat

همان‌طور که از نام CodeCombat پیداست، در این بازی شما با کدنویسی یک قهرمان را در سرزمینی حماسی کنترل خواهید کرد. در این پروژه گروهی، نقش معلمان هم در نظر گرفته شده، بنابراین می‌توان آن را گزینه‌ای مناسب برای آموزش برنامه‌نویسی به کودکان در مدرسه به شمار آورد. برخلاف برخی بازی‌ها که از شبه‌کد یا زبان برنامه‌نویسی ساده‌شده خودشان استفاده می‌کنند، CodeCombat بر زبان‌های موجود تکیه دارد. برای مثال می‌توان به جاوااسکریپت و پایتون به عنوان دو زبان فوق‌محبوب اشاره کرد. CodeCombat به‌صورت آزمایشی از CoffeeScript و نسخه ساده‌شده JavaScript هم پشتیبانی می‌کند.

3. LEGO Mindstorms

این بازی هم مثل ماین‌کرفت یکی از شناخته‌شده‌ترین بازی‌های این لیست است. LEGO Mindstorms چند سال قبل معرفی شده و به کاربر اجازه می‌دهد با ترکیب کد و بلاک‌های اسباب‌بازی، طراحی ربات انجام دهد. با پیشرفت فناوری، کیت‌های LEGO Mindstorms هم بهتر شده‌اند و برخی از مدل‌های جدید آن عملکردی خیره‌کننده دارند. کودکان برای برنامه‌نویسی مدل‌های جدید EV3 حتی نیازی به کامپیوتر هم ندارند. اپ برنامه‌نویسی EV3 که در دو نسخه اندروید و iOS ارائه‌شده، تنها با استفاده از تبلت و گوشی امکان برنامه‌نویسی ربات را به کودک خواهد داد.

4. Lightbot

این بازی معمایی با این هدف ساخته شده که کاربر بدون اینکه خودش بداند برنامه‌نویسی بیاموزد. شاید محبوبیت Lightbot به ماین‌کرفت و LEGO نرسد اما عملکرد قابل قبولی داشته و بر اساس داده‌های سایت Lightbot تاکنون بیش از ۲۰ میلیون کودک در جهان با این گیم کار کرده‌اند. هدف Lightbot آموزش یک زبان برنامه‌نویسی واقعی نیست بلکه روی مفاهیم مرتبط با کدنویسی تمرکز می‌کند. مباحثی که کودکان حین بازی با Lightbot فرا می‌گیرند شامل توالی، اورلودینگ، پروسه‌ها، شرط‌ها و حلقه‌های تکرارشونده است.

5. Code Monster

شاید Code Monster در ابتدای کار بیش از حد ساده به نظر برسد اما این مزیت اصلی آن است. این اپ بالای صفحه جا خوش کرده و مجموعه‌ای از تمرین‌های کدنویسی را در یک کادر متنی به نمایش درمی‌آورد. هدف نهایی، آموزش برنامه‌نویسی از طریق این تمرین‌ها است. راهکار این برنامه، آزمایش عملی به جای اصرار روی معرفی مفاهیم است. برای مثال به جای تعریف معنی متغیر، کاربرد عملی یکی از آن‌ها را به کودک نشان می‌دهد. کودکان پس از کمی سر و کله زدن با این اپ، انگیزه بررسی مفاهیم بیشتر را به دست می‌آورند. شاید این روش برای همه کودکان ایده‌آل نباشد اما به عنوان راهکاری تجربی ارزش آزمایش کردن را دارد.

6. Blockly Games

طراحان این بازی باور دارند که در قالب مجموعه‌ای از بازی‌ها می‌توان برنامه‌نویسی را به کودکان آموزش داد. Blockly Games هم مثل Lightbot برنامه‌نویسی واقعی را آموزش نمی‌دهد بلکه روی مفاهیم مرتبط با آن متمرکز است. برخی از بازی‌ها بسیار ساده بوده و در قالب پازل‌های مرتبط به کدنویسی طراحی شده‌اند. برخی از بازی‌ها با موارد معرفی‌شده در این فهرست همپوشانی دارند اما برخی دیگر منحصربه‌فرد هستند. Blockly Games مکانی فوق‌العاده برای آموزش برنامه‌نویسی به کودکان است اما مفاهیم را به شکل ترتیبی آموزش می‌دهد؛ در نتیجه اگر کودک تمرین را نیمه‌کاره رها کند، اطلاعات کلیدی را از دست خواهد داد.

7. RoboZZle

در این مورد هم خبری از آموزش برنامه‌نویسی واقعی نیست، بلکه با قرار دادن دستورات در مجموعه‌ای از بلاک‌ها، کنترل یک ربات را در دست می‌گیرید. مراحل ابتدایی بسیار ساده هستند اما بازی به سرعت مفاهیمی نظیر زیرروال‌ها و بازگشت را معرفی می‌کند. در این بازی مفاهیمی کلیدی برای کسانی نهفته که در پی یادگیری برنامه‌نویسی هستند. این بازی آن‌قدر ساده است که نونهالان سریع با آن ارتباط برقرار می‌کنند، در عین حال آن‌قدر سرگرم‌کننده است که کودکان بزرگ‌تر را هم درگیر کرده و بزرگسالان را هم به حل کردن پازل‌ها مشغول می‌کند. این قابلیت به لطف انتخاب مراحل بر اساس سطح کاربر میسر شده است.

8. CodeMonkey

CodeMonkey برخلاف اغلب بازی‌های این فهرست منحصراً برای معلمان طراحی شده و از این رو حتی از Minecraft هم گران‌تر تمام می‌شود، با این وجود برای استفاده از آن کمتر از کیت Mindstorms هزینه پرداخت خواهید کرد. CodeMonkey هم مثل دیگر اپ‌ها به صورت کامل در مرورگر قابل اجرا است. از نظر گیم‌پلی هم شبیه دیگر موارد است با این تفاوت که به جای قهرمان، یک میمون را هدایت خواهید کرد. گفتنی است که ظاهراً این بازی بر پایه مرورگر Chrome طراحی شده و احتمالاً در صورت اجرای آن در مرورگرهای دیگر به مشکل خواهید خورد.

9. Machineers

توسعه‌دهندگان این بازی از Machineers به عنوان ماجراجویی آموزشی یاد کرده‌اند. این بازی مزایای بسیاری دارد و در کنار مراحل سرگرم‌کننده، کودک را هم با منطق برنامه‌نویسی آشنا می‌کند. Machineers یکی از معدود بازی‌هایی است که برای اجرا باید آن را دانلود کنید. خوشبختانه بازی با سیستم‌عامل Windows، Linux و macOS سازگاری دارد بنابراین در همه کامپیوترها می‌توانید آن را اجرا کنید.

10. Cargo-Bot

Cargo-Bot از چند لحاظ با اپ‌های دیگر فرق دارد و تنها بازی فهرست ما است که منحصراً برای iPad طراحی شده است. برنامه‌نویس Cargo-Bot آن را با استفاده از اپ Codea طراحی کرده که برای توسعه اپ‌های آیپدمحور کاربرد زیادی دارد. این بازی شامل 36 جورچین است و روش بازی با آن شباهت بسیاری با دیگر موارد لیست دارد. Cargo-Bot روشی بسیار خوب برای علاقه‌مند کردن کودکان به برنامه‌نویسی است.

11. Scratch

Scratch فراتر از یک بازی برنامه‌نویسی است و در واقع به عنوان یک پلتفرم کامل به کاربر اجازه بازی با گیم‌هایی را می‌دهد که توسعه‌دهندگان دیگر ثبت کرده‌اند. این پلتفرم هم مثل ماین‌کرفت کودک را از طریق فراهم کردن امکان ساخت بازی‌های جدید سرگرم می‌کند. توسعه بازی‌های ساده انگیزه‌ای بسیار قوی برای ادامه راه پرپیچ‌ و خم آموزش برنامه‌نویسی به کودکان خواهد بود. Scratch که توسط گروه Lifelong Kindergarten در آزمایشگاه رسانه MIT طراحی شده، کاملاً رایگان است. هرچند اپ‌های رایگان دیگری هم در این فهرست معرفی شده‌اند اما به هیچ وجه Scratch را از دست ندهید چون در کنار مزایای آموزشی فراوان، احتمالاً سرگرمی جالبی هم برایتان خواهد بود.

سماتک هم چند وقتی است که دوره آموزشی برنامه‌نویسی نوجوانان با Scratch را برگزار می‌کند.

روش‌های دیگر برای علاقه‌مند کردن کودکان به برنامه‌نویسی

هرچند بازی‌های معرفی‌شده در این فهرست روشی عالی برای جذب کودکان به کدنویسی است اما راه‌های دیگری هم برای این کار وجود دارد. شاید روش اهدای پاداش در بازی‌ها بتواند به کودکان برای ادامه راه انگیزه بدهد اما بعید نیست برخی بچه‌ها اساساً به کدنویسی علاقه‌مند شوند. برای گروه دوم ممکن است عناصر بازی حتی نقش یک سد را هم بازی کنند.

راهنمای انتخاب نرم‌افزار و بازی برنامه‌نویسی برای کودکان و نوجوانان

برای شروع موفق آموزش برنامه‌نویسی برای کودکان و نوجوانان، انتخاب ابزار مناسب اهمیت بالایی دارد. استفاده از بازی برنامه‌نویسی برای کودکان باعث می‌شود مفاهیم پیچیده به سرگرمی جذاب تبدیل شوند. بهترین راهکار، یادگیری برنامه‌نویسی با بازی است تا برنامه‌نویسی کودک بدون خستگی و با انگیزه بالا دنبال شود.

بهترین سن برای آموزش برنامه‌نویسی و شروع کدنویسی برای کودکان

بررسی بهترین سن برای آموزش برنامه‌نویسی نشان می‌دهد کودکان از سنین 6 تا 8 سالگی می‌توانند شروع برنامه‌نویسی برای کودکان را با بازی‌های تصویری آغاز کنند. آموزش رایگان برنامه‌نویسی برای کودکان در سایت‌های آموزش برنامه‌نویسی به کودکان بهترین گام نخست برای ورود به این مسیر است.

• بازی برنامه‌نویسی: ابزارهای تعاملی برای درک منطق الگوریتم و یادگیری کدنویسی با بازی
• بازی آموزشی کامپیوتر برای کودکان: حل معماها به کمک بهترین بازی آموزشی برای کودکان
• برنامه برنامه‌نویسی برای کودکان: پلتفرم‌های محیط گرافیکی جهت تسهیل آموزش برنامه‌نویسی با بازی

آموزش برنامه‌نویسی با گوشی و بازی برنامه‌نویسی برای اندروید

برای یادگیری لزومی به داشتن کامپیوترهای گران‌قیمت نیست؛ آموزش برنامه‌نویسی با گوشی برای کودکان از طریق اپلیکیشن‌ها و بازی برنامه‌نویسی برای اندروید به‌راحتی میسر است. برنامه‌های هوشمندی مانند Cargo-Bot و Lightbot مفاهیم پایه الگوریتم را روی تبلت و گوشی آموزش می‌دهند.

• Cargo-Bot: الگوریتم‌نویسی پازلی با تبلت و آموزش برنامه‌نویسی به کودکان
• Lightbot: هدایت ربات و آموزش حلقه‌ها در قالب بازی برنامه‌نویسی

آموزش برنامه‌نویسی بازی‌سازی و بهترین زبان برنامه‌نویسی برای بازی‌سازی

علاقه‌مندی به ساخت بازی برای کودکان قوی‌ترین انگیزه جهت یادگیری کدنویسی بازی و برنامه‌نویسی بازی‌های رایانه‌ای است. در آموزش برنامه‌نویسی بازی، آشنایی با بهترین زبان برنامه‌نویسی برای بازی‌سازی مانند پایتون، مسیر ورود به آموزش برنامه‌نویسی بازی‌سازی را هموار می‌سازد.

آموزش برنامه‌نویسی پایتون کودکان و ابزارهای ساخت بازی

پس از بازی‌های بلوکی، آموزش برنامه‌نویسی پایتون کودکان متنی‌ترین و قدرتمندترین قدم است. پلتفرم‌های تعاملی نظیر CodeCombat (امکان دانلود بازی CodeCombat) و CodeMonkey مفاهیم متنی را همراه کیت برنامه‌نویسی برای کودکان و LEGO Mindstorms به‌صورت عملی آموزش می‌دهند.

• نرم‌افزار بازی‌سازی برای کودکان: ابزارهای ساده‌شده برای برنامه‌نویسی بازی
• بهترین بازی اسکرچ: ساخت پروژه و برنامه‌نویسی ربات با اسکرچ
• نرم‌افزار برنامه‌نویسی کودکان: محیط‌های کدنویسی تعاملی مانند Coda Game

جمع‌بندی: بهترین مسیر برای آموزش برنامه‌نویسی به کودکان

انتخاب بازی‌های برنامه‌نویسی و نرم‌افزار برنامه‌نویسی کودکان بهترین شیوه برای آموزش الفبای برنامه‌نویسی کودکان است. چه از طریق بازی برنامه‌نویسی برای اندروید و چه سیستم‌های کامپیوتری، هدف اصلی ایجاد علاقه، تفکر محاسباتی و لذت از یادگیری برنامه‌نویسی با بازی است.

پرسش‌های متداول درباره آموزش برنامه‌نویسی با بازی

بهترین سن برای آموزش برنامه‌نویسی به کودکان چه سنی است؟

بهترین سن برای آموزش برنامه‌نویسی از 6 تا 8 سالگی با بازی برنامه‌نویسی برای کودکان شروع می‌شود. در این سن، شروع برنامه‌نویسی برای کودکان از طریق بازی‌های دیداری بهترین بازدهی را دارد.

آیا آموزش برنامه‌نویسی با گوشی برای کودکان امکان‌پذیر است؟

بله، آموزش برنامه‌نویسی با گوشی برای کودکان با نصب بازی برنامه‌نویسی برای اندروید مانند Cargo-Bot و Lightbot کاملاً ممکن است.

بهترین زبان برنامه‌نویسی برای بازی‌سازی کودکان چیست؟

برای شروع ساخت بازی برای کودکان، اسکرچ بهترین گزینه است و برای مراحل پیشرفته‌تر، آموزش برنامه‌نویسی پایتون کودکان به‌عنوان بهترین زبان برنامه‌نویسی برای بازی‌سازی توصیه می‌شود.

چگونه از بازی‌های برنامه‌نویسی برای یادگیری کدنویسی استفاده کنیم؟

با استفاده از ابزارهایی مانند CodeCombat و CodeMonkey و بهره‌گیری از سایت‌های آموزش برنامه‌نویسی به کودکان، می‌توان آموزش رایگان برنامه‌نویسی برای کودکان را همراه با تفریح پیش برد.